„Poszukiwany, poszukiwana” to jedna z tych komedii Barei, w których obsada robi równie dużo jak sam pomysł fabularny. Nakręcony w 1972 roku film wszedł na ekrany 22 kwietnia 1973 i do dziś pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych polskich klasyków gatunku. Poniżej znajdziesz najważniejsze nazwiska, role i kilka castingowych szczegółów, które dobrze pokazują, skąd bierze się siła tej produkcji.
Najważniejsze fakty o filmie i jego obsadzie
- Reżyser: Stanisław Bareja, scenariusz współtworzony z Jackiem Fedorowiczem.
- Główna rola: Wojciech Pokora jako Stanisław Maria Rochowicz / Marysia.
- Gatunek i czas: komedia, 83 minuty.
- Premiera kinowa: 22 kwietnia 1973.
- Obsada filmu Poszukiwany, poszukiwana liczy 43 osoby, a film wciąż utrzymuje bardzo wysoką rozpoznawalność wśród polskich komedii.
- Najmocniejszy atut: połączenie farsy, satyry na PRL i humoru opartego na epizodach.
Kto gra kogo w Poszukiwanym, poszukiwanej
To film zespołowy, ale całość spina jedna rola. Wojciech Pokora nosi ciężar fabuły, a Bareja ustawił wokół niego aktorów, którzy nie grają przypadkowych epizodów, tylko budują kolejne warstwy komizmu: od urzędowej sztywności po domowy chaos. Właśnie dlatego przy tej komedii nie wystarczy pamiętać samego pomysłu na fabułę; tu równie ważne są twarze, tempo i sposób podawania dialogu.
| Aktor | Rola | Dlaczego ta postać jest ważna |
|---|---|---|
| Wojciech Pokora | Stanisław Maria Rochowicz vel Marysia | Centralna kreacja filmu. Pokora gra nie tylko przebranie, ale też bezradność i stopniowe oswajanie się bohatera z nową tożsamością. |
| Jolanta Bohdal | Kasia, żona Rochowicza | Stabilny punkt odniesienia dla całego zamieszania; bez niej przemiana bohatera byłaby mniej czytelna. |
| Mieczysław Czechowicz | Pan „profesor” | Świetny przykład barejowskiego autorytetu poddanego komediowemu zderzeniu z codziennością. |
| Maria Chwalibóg | Karpielowa | Wnosi domowy i sąsiedzki wymiar absurdu, który mocno osadza film w polskiej obyczajowości. |
| Jerzy Dobrowolski | „Wieczny” dyrektor | Jedna z tych ról, które dobrze pokazują barejowską satyrę na urzędniczą pustkę i pozorny autorytet. |
| Wiesław Gołas | Wiesław Karpiel | Buduje zwyczajność świata przedstawionego, dzięki czemu komedia nie odpływa w czystą farsę. |
| Adam Mularczyk | Malarz Bogdan Adamiec | Uruchamia najważniejszy punkt fabuły i cały mechanizm ukrywania się bohatera. |
| Barbara Rylska | Żona „wiecznego” dyrektora | Dopełnia satyry na środowisko pracy i towarzyskie hierarchie PRL-u. |
| Wojciech Siemion | Prokurator | Wnosi formalny ciężar konfliktu, ale robi to z komediową lekkością. |
| Jolanta Wołłejko | Niania, przyjaciółka „Marysi” | Pomaga uwiarygodnić kobiecą tożsamość bohatera i wzmacnia codzienny wymiar historii. |
| Zofia Czerwińska | Sublokatorka Karpielów, ich była gosposia | Krótki, ale bardzo charakterystyczny epizod, który zostaje w pamięci dzięki precyzji gry. |
| Jan Kobuszewski | Hydraulik | Drobne wejście, które pokazuje, jak film potrafi wydobywać komizm z pozornie zwykłej sytuacji. |
| Bohdan Łazuka | Inżynier Rawicz, szef Kasi Rochowicz | Łączy świat pracy z absurdalną hierarchią, tak ważną dla barejowskiej satyry. |
| Tadeusz Pluciński | Trener miotaczek | Przykład epizodu, który działa nie dzięki rozbudowanej scenie, lecz dzięki idealnie trafionemu typowi postaci. |
To tylko najgłośniejsze nazwiska. W pełnym wykazie jest 43 aktorów, a sens filmu polega właśnie na tym, że nawet krótsze wejścia nie są tu przypadkowe: każdy epizod dopowiada inny kawałek rzeczywistości. Dzięki temu „Poszukiwany, poszukiwana” nie rozjeżdża się na luźne skecze, tylko trzyma spójny rytm.
Dlaczego ta obsada działa tak dobrze
Największą siłą filmu jest kontrast. Pokora gra bohatera, który musi być jednocześnie nieporadny, wiarygodny i coraz bardziej przekonany do własnej roli, a otoczenie reaguje na niego jak na kogoś z zewnątrz, kto nagle wszedł w cudzy porządek. To właśnie daje komedii napięcie: nie sam kostium, ale zderzenie kostiumu z codziennym światem.
- Pokora nie jest tylko „przebrany” - on naprawdę zmienia sposób bycia, co wzmacnia komizm i czyni postać bardziej ludzką.
- Drugoplanowi aktorzy nie są tłem - każdy reprezentuje inny typ społeczny, od urzędnika po sąsiadkę czy hydraulika.
- Humor rodzi się z epizodów - dzięki temu film ma tempo, a jednocześnie pozostaje zaskakująco czytelny po latach.
- Absurd jest osadzony w realiach PRL - dlatego żarty nadal działają, nawet jeśli nie wszystkie konteksty są dziś tak oczywiste jak kiedyś.
W praktyce to właśnie ta konstrukcja sprawia, że film nie starzeje się wyłącznie jako ciekawostka o przebierankach. On nadal działa jako obserwacja ludzi, zawodów, hierarchii i małych kompromisów, które w komedii Barei zawsze były ważniejsze niż sama intryga.
Jak ten film ustawił późniejszego Bareję
To tytuł, w którym bardzo wyraźnie widać zwrot w stronę późniejszego stylu Barei. Zamiast lekkiej, czysto sytuacyjnej komedii dostajemy coraz ostrzejszą satyrę na PRL, a obok niej humor budowany z krótkich, precyzyjnych scenek i mocno zarysowanych charakterów. Właśnie dlatego film jest dziś czytany nie tylko jako zabawna historia o ucieczce przed odpowiedzialnością, ale też jako ważny etap w rozwoju języka komediowego reżysera.
Najmocniej działa tu połączenie farsy z obserwacją społeczną. Zmiany miejsca pracy, kolejne twarze i kolejne układy to nie przypadkowe dodatki, lecz sposób na pokazanie różnych fragmentów ówczesnej codzienności. Bareja i Fedorowicz zbudowali z tego opowieść, w której każdy epizod odsłania inny typ absurdu, a jednocześnie pcha historię do przodu.
Casting, który mógł wyglądać zupełnie inaczej
Jedna z ciekawszych historii związanych z filmem dotyczy samej obsady głównej roli. Początkowo rozważano Jacka Fedorowicza, współautora scenariusza, a w próbach uczestniczył także Janusz Gajos. Ostatecznie wybór padł na Wojciecha Pokorę i to był ruch kluczowy, bo Marysia potrzebowała nie tylko komicznego temperamentu, ale też delikatności i pewnej kruchości.
Ta anegdota dobrze pokazuje, że w tej komedii casting nie był sprawą drugorzędną. Zbyt mocna, zbyt wyrazista albo zbyt „pewna siebie” interpretacja mogłaby rozbić cały balans filmu. Pokora wygrał właśnie tym, że potrafił połączyć śmieszność z bezbronnością, a to w tej roli robi największą różnicę.
Jeśli wracasz do tego filmu po latach, patrz nie tylko na główną kreację, ale też na krótkie wejścia drugiego planu. To one sklejają całość i sprawiają, że „Poszukiwany, poszukiwana” nadal brzmi świeżo, zamiast zamieniać się w muzealny cytat z PRL-u.
